ÔNG GIÀ VÀ BIỂN CẢ
(Trích)
HÊ-MINH-UÊ
GV MINH TRUNG
CHÂN DUNG HÊ-MINH-UÊ
I. TÌM HIỂU CHUNG:
1. Tác giả:

- Hê-minh-uê (1899-1961),là nhà văn Mĩ, sinh trưởng trong một gia đình trí thức tại bang I-li-noi .
- Ông là người yêu thiên nhiên, thích phiêu lưu mạo hiểm, tham gia nhiều cuộc chiến tranh, làm phóng viên mặt trận cho đến khi chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc.
a. Cuộc đời
Ngôi nhà của ông tại bang I-li-noi

- Ông dấu ấn sâu sắc trong văn xuôi hiện đại phương Tây, góp phần đổi mới lối viết văn của nhiều thế hệ nhà văn trên thế giới.

1953
Huy chương
Pu-lít-dơ
- Đạt giải Nô-ben văn học năm 1954
Lối sống giản dị của nhà văn
b. Sự nghiệp
- Quan niệm về nghệ thuật: Suốt cuộc đời ước mơ “viết một áng văn xuôi đơn giản và trung thực về con người.”
- Người đề xướng nguyên lí tảng băng trôi (1phần nổi, 7 phần chìm)


+ Yêu cầu của 1 tác phẩm văn học có phần chìm lớn hơn phần nổi (1 phần nổi 7 phần chìm) nghĩa là phải hàm súc, uyên thâm đa nghĩa



+ Nhà văn không trực tiếp công khai ý tưởng của mình mà phải xây dựng hình tượng có nhiều sức gợi để mỗi người đọc tự rút ra phần ẩn ý

+ Biện pháp chủ yếu để thể hiện nguyên lí là độc thoại nội tâm kết hợp xây dựng các ẩn dụ, biểu tượng
1929
1940
1952
1926
- Tác phẩm tiêu biểu :
2-Tác phẩm : “Ông già và biển cả” (1952)

a.Xuất xứ:
- Viết năm 1952, là kết tinh tiêu biểu của những sáng tạo trong lối kể chuyện của Hemingway, là minh chứng cụ thể, toàn diện cho “nguyên lý tảng băng trôi”

b-Tóm tắt truyện:
- Chuyện kể về ông lão Xan-ti-a-gô 74 tuổi, thường đánh cá ở vùng nhiệt lưu . Suốt tám mươi tư ngày liền không bắt được con cá nào.
- Thế rồi, một mình ra khơi, ông đi thật xa…

BUÔNG CÂU
ÔNG LÃO THẢ 4 DÂY CÂU
…Ngày thứ tám mươi lăm,
có một con cá kiếm đã cắn câu .
Ông già và con cá kiếm
-Suốt ba ngày hai đêm, lão phải vật lộn với nó, cuối cùng lão đã chiến thắng, rồi đưa cá vào bờ .
- Trên đường trở về đàn cá mập kéo đến, rỉa thịt cá kiếm, lão phải tiếp tục đương đầu với đàn cá dữ.
Khi kéo vào bờ con cá chỉ còn bộ xương
3. Đoạn trích “Ông già và biển cả”
Đoạn trích nằm ở phần cuối tác phẩm, kể lại việc ông lão Xantiagô theo đuổi, vật lộn để chinh phục con cá kiếm

1. Hình tượng con cá kiếm
II. Đọc - hiểu văn bản
Con cá kiếm
Ý nghĩa biểu tượng
của con cá kiếm?
Con cá kiếmđã gây ra
những nỗi đau
cho ông già?
Tác giả muốn nói lên điều gì?
Hình ảnh con cá kiếm?
Tác giả muốn nói lên điều gì?
Nhóm 1:
Nhóm 2:
Nhóm 1,2
Rất lớn và đẹp
Những vòng
tròn lượn
sóng liên
tục
Một cái
bóng đen
vượt dài
dưới con
thuyền
Cái đuôi lớn
hơn cả lưỡi
hái lớn
Thân hình
đồ sộ và
những
sọc tía
trên mình
Cánh vi lưng
xếp lại, bộ
vây xoè
rộng
Kích thước khổng lồ sánh ngang tầm vũ trụ; một vẻ đẹp tuyệt mĩ
và tráng lệ.
Vẻ đẹp kỳ vĩ của biển cả, của thiên nhiên
II. Đọc - hiểu văn bản
1. Hình tượng con cá kiếm
II. Đọc - hiểu văn bản
Con cá đầy sức
mạnh
Vòng bơi của nó bơi khiến ông lão
hoa mắt chóng mặt, choáng váng…
Nó kéo làm ông lão mệt lử, xây xẩm
mặt mày, chịu nhiều đau đớn…
+ Sức mạnh phi
thường, vĩ đại + Những hiểm hoạ, thách thức
của thiên nhiên.
Kiêu hùng, bất khuất
Kiên cường,
không chịu
buông xuôi
khuất phục
ngay khi
biết cái chết
đã cận kề
Phóng vút
lên khỏi mặt
nước, phô hết
tầm vóc
khổng lồ
vẻ đẹp
và sức lực…
Một cái chết oai hùng, mạnh mẽ,
bi tráng
Ý nghĩa biểu tượng
Là vẻ đẹp,
sức mạnh
phi thường
của thiên nhiên
Là đối thủ,
là bạn của
con người
Là những chông
gai, thử thách
của cuộc đời
Là ước mơ,
khát vọng chinh
phục, là đỉnh
cao của nghệ
thuật
Tô đậm vẻ đẹp, sức mạnh
và tầm vóc của con người
2. Hình tượng ông lão Xan-ti-a-gô:
* Lão ngư phủ lành nghề, dũng cảm, kiên cường và mưu trí.
Ông lão Xan-ti-a-gô
Con cá kiếm
Sự đấu trí của ông lão với cá kiếm
Đó là một cuộc chiến bền bỉ, của hai đối thủ ngang tài, ngang sức, cuộc đấu
không chỉ cần sức lực mà còn cần sự khôn khéo, điêu luyện tài trí. Nghệ thuật
săn bắt cá trên đại dương của một ngư phủ lành nghề
2. Hình tượng lão già Xan-ti-a-gô:
-Khi con cá cắn câu, nó lồng lộn kéo thuyền đi, cố tìm cách thoát khỏi sự bủa vây của ông lão.
-Khi bắt đầu thấm mệt, nó bắt đầu bơi chậm rãi, nhưng vẫn cố gắng tìm cách thoát khỏi sợi dây,lượn thành vòng tròn.
-Khi bị lao đâm dường như nó không chấp nhận cái chết,..nhưng phải đành chấp nhận thất bại.
-Ông lão giữ yên sợi dây trong tư
thế sẵn sàng chiến đấu,
-Khi dây chùng ông lão thu dây vào
rất nhẹ nhàng. Ông lão thu dần sợi dây vào để áp sát cá kiếm, tìm cơ hội để giết nó, lúc buông, lúc kéo rất nhịp nhàng cho tới khi vòng dây thu hẹp, con cá bắt đầu xuất hiện.
-Ông lão dùng lao, “vận hết sức bình sinh phóng lao vào con cá
cá , và cuối cùng cũng giết được nó
* Diễn biến
* Đối thoại với con cá:
( Tao chưa bao giờ thấy bất kì ai hùng dũng, duyên dáng, bình tĩnh, cao thượng hơn mày, người anh em ạ!)
+ Thể hiện mối quan hệ giữa ông lão và con cá: quan hệ giữa người đi săn và con mồi; quan hệ giữa hai người bạn, lão yêu quý, thán phục và ngưỡng mộ đối thủ của mình; quan hệ giữa hai kì phùng địch thủ (cân tài, cân sức..); quan hệ ứng xử giữa con người và môi trường
* Chiến thắng của lão:
- Chiến thắng của trí tuệ, mưu trí niềm tin, ý chí và nghị lực phi thường.
- Chiến thắng vinh dự của con người trong hành trình theo đuổi ước mơ.
* Ý nghĩa biểu tượng:
- Người lao động có sức mạnh, trí tuệ, ý chí và quyết tâm theo đuổi đến cùng khát vọng của mình.
- Ca ngợi và đề cao giá trị của con người trong cuộc sống.
- Thể hiện niềm tin và nghị lực của con người và niềm tự hào về con người
(Con người có thể bị hủy diệt nhưng không thể bị đánh bại)
2. Hình tượng lão già Xan-ti-a-gô:
* Lão ngư phủ lành nghề, dũng cảm.....
* Cuộc chiến đấu giữa lão và con cá kiếm:
* Lão đối thoại với con cá - độc thoại với chính mình:
* Chiến thắng của lão:
* Ý nghĩa biểu tượng:
3-Nghệ thuật của đoạn trích:
-
- Lối kể chuyện độc đáo, sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa lời kể với văn miêu tả cảnh vật , đối thoại và độc thoại nội tâm

- Ý nghĩa hàm ẩn của hình tượng và tính đa nghĩa của ngôn từ
 Biểu hiện nguyên lí sáng tác : tác phẩm nghệ thuật như một “ tảng băng trôi ”.
4. Củng cố:
Nghệ thuật

+ Lối kể chuyện độc đáo, kết hợp nhuần nhuyễn giữa kể và tả, đối thoại và độc thoại
+ Ý nghĩa hàm ẩn của hình tượng và tính đa nghĩa của ngôn ngữ, thể hiện nguyên lí “tảng băng trôi”
Nội dung:
Đoạn trích ca ngợi vẻ đẹp của con người trong hành trình theo đuổi những ước mơ giản dị mà lớn lao. Tác giả gửi gắm niềm tin vào con người và khẳng định sự thắng lợi của con người dù trong bất kì hoàn cảnh nào.
Đoạn trích
Dặn dò
3. Đọc và soạn bài: Nhìn về vốn văn hóa dân tộc
*Cần nắm vững:
1. Những nét chính về cuộc đời và sự nghiệp
của Hê-minh-uê ?
2. Phân tích nguyên lí “Tảng băng trôi” được thể hiện trong đoạn trích ?